c.v. Grensülle Vaals

Welkom op de website van c.v. Grensülle Vaals. Wij hopen dat wij U een indruk kunnen geven van carnaval in Vaals. 

Lambert Erven en "vastelovvend", twee begrippen, die niet alleen na 3x 11 jaar C.V. Grensülle onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn, maar die reeds vóór de geboorte van de Grensülle synoniem waren. Al vóór 1948 was hij samen met zijn vriend Paul Crutzen aktief karnevalist, schreven ze samen teksten waarmee ze de mensen bij tal van gelegenheden vermaakten. Met dezelfde Paul Crutzen en Hubert Recker vormde hij in de eerste Üllejaren een illuster trio en maakte hij deel uit van “Laache is troef”.

Hij was de eerste hofnar van de Grensülle en zou in 1961 zelf als Lambaet I de scepter over het Üllerijk  zwaaien. Hij was maker van het Vaalser karnavalslied "Vols pakt oes" waaraan hij in de loop der jaren een schat aan sjlagers toevoegde: "Wóa hattattata", "der Jardemarsj", "Wenn et i plaatsj van wasser Bier en sjnaps", "de Woanoengsnoeët", "Vuur junt nit noa je bed", "Veul tse mui”, ”Mie leifste medsje”, "Brusje, bros en brustersje", “Et klöksje” enz. enz.
Op zijn best was hij als hij als solist de buut beklom en op zijn zo eigen manier zijn "Lambertowitsj" op de bühne zette, waarmee hij zich in de jaren 1954-1960 Limburgs beste mocht noemen. Op 26 februari 1954  meldde het Vaalser Weekblad: Toen op 19 februari jl. in de Stadsschouwburg te Maastricht de 14e buuttereed ten einde was, nam de spanning in de zaal bij de aanwezige Vaalsenaren bepaald schrikbarende vormen aan. Men was erheen gegaan in het besef, dat onze mensen een goede kans maakten. En het feit, dat het Liesje (Renericken/Zinken), der Lambaet en der Hein (Bröcheler) na een zeer strenge selectie uit meer dan 50 kandidaten tot de 14 uitverkorenen behoorden, die uiteindelijk het kampioenschap zouden gaan betwisten, vermocht in Vaals geen verwondering te wekken. En toch was dit reeds een bijzonder eervolle onderscheiding voor onze buuttereedners.

Dit vertrouwen woog zwaar op hun schouders en misschien zijn hun prestaties er door beïnvloed. Maar der Lambaet haalde het. En het enthousiasme kende geen grenzen. Men viel elkaar in de armen, men schreeuwde, klapte, trappelde en... huilde echte tranen van geluk. Een bescheiden Völserjong, die al jaren op geen familiefeest, zitting, verenigingsfeest of wat dan ook had mogen ontbreken, die nooit nee kon zeggen, al had hij griep of viel hij haast om van de slaap, die nooit zichzelf op de voorgrond drong, maar eerder anderen naar voren schoof, die al zoveel duizenden had doen lachen, die nooit iets teveel was, die zoveel vrije tijd opofferde om anderen te amuseren, kortom: onze Lambaet was provinciaal kampioen van de Limburgse buuttereedners.
En laten we dit alsjeblief niet te laag aanslaan! Het edel vak van buutte­reedner is buiten Limburg practisch niet bekend, zodat we dus niet teveel zeggen, als we der Lambaet landskampioen noemen!

In januari 1956 in het Hubertushoes in Kerkrade herhaalde Lambert Erven deze prestatie. De Grensülle boden hem een receptie aan in de Ulletempel, een huldiging die niet zonder incidenten zou verlopen. Vaalser Weekblad 3 febr. 1956: Schoorsteenbrand. De huldigingsfeestelijkheid van onze Lambert Erven beleefde een kleine consternatie door het loeien van de sirene, en laat zich dit geval nu net afspelen in het huis waar Lambert Erven woont. Bij de familie J. aldaar dreigde namelijk een schoorsteenbrand. De Vrijwillige Brandweer kon evenwel voor de gewenste opluchting zorgen, doordat men het vuur tot zijn haard wist te beperken, zodat der Lambaet met gerust hart de spontane huldiging verder in ontvangst kon nemen.

Lambert Erven zou zijn trilogie voltooien. Januari 1959: plaats van handeling was wederom het Hubertushuis in Kerkrade. Toenmalig Grens­üllesecretaris Jo Bindels was ooggetuige en hij deed verslag van “enne nerreve tseriessende ovvend”: LAMBÄET DER JROESSE!

't Is ezoeveul uvver der Lambäetj iezaat en jeschräeve, dat 't oonmeujelesch is jet tse vinge, wat noch jinge jezaat of jeschräeve hat. Weil 't ausserdem mieë Völser jift die nit i Kirschroëjewäe zeunt wie waal, wille vuur 'ns scheldere wat ver i Kirchroë allemoël haant musse mitmaache. Ongerwäes derhin moelste jaants verneunftesch uvver de kaanse van der Lambäet: 't Wuur jo schün, wenn luie 't werrem hoëlet, da wuure kaiser. Mer ich jefl 'm nit veul kaans. Ich han at 'ns besser buuttereed van em jehoeët. En der Fred Ruijten deet werrem mit, en der Jacques Janssen ooch. Nee, 't wuur jo ooch tse schun! En mit jemieë noëdrok ste dat zes, des te mieë hofste dat der Lambäet veur e klee wonder zurrecht! Da zitste in 't Hoebertushoes. En huusch enge angere buuttereedner. Doe lits 't dich nit aamerke, mer jeddesmoël wenn däe ene jowwe schlaach maacht, krimpste inee! Ammeziere kennste dich nit... En da keunt der letste veur der Lambäet. Doe jees oes der zaal en waats an der ijaank bis dat der Lam bäet beej der jrimeur eroes keunt. Doe erjerts dich uvver de luuj, die direk um em erum zeunt. Die em noch 'n hank wille jevve, em noch jet wille zaare. Lot 'm doch mit rouw, denkste, däe mos sich doch konzentriere. Mer op 't letste kennste 't zellef niet mieë losse. Doe jees op em aa, klops em heusch op jen schouwer en zes noch ”Maach't jot, Lambäet!”. En da jeet der Lambäet eri, en schtellste dich zellef ooch hinge in der zaal. Doe schwees va opreejong. De ieschte wöet, der ieschte zats. 't Klapt, der Lambäet is i vorrem. Ah, Willem, bis doe dat? Der zaal brult. 't Jeet jot, 't jeet prima! Doe kieks um dich erum, of ooch mer jedderinge laacht. Doe kieks no de jury. Die laache ooch, inge schrieft jet op. Do ovve op der ek van der elleveroëtsdusch zits inge, däe helt sich an 't laache. Feine käel is dat! Der Lambäet mos waade, weil der zaal nit ophuuët mit laache. Der jaantse zaal is vol fein luuj! Auw, do verschprischte sich. Jinge hat 't jemerrekt, weil direk dernoë ene schlaach keunt, dat de luui sich krummele. Der Lambäet huurt op, däe keunt eroes. Zellef jeeste ooch eroes. Jees no em, zes: “Fein jemaacht, jong. Prima!” En mos dich da absoluut jet joë dreenke ajjen tieëk. Der Lambäet ooch. Ene jaantse schwäerem um em erum. Doe kens jaar nit an em. Da jeunt de nerreve van der Lambäet dueresch. Doe kuuns em um jen haals valle en em truuste, obschon häe jaar jee leed kenn haa. Der Fred Ruijten velt em taatsächlesch um jen haals. Feine mensch, däe Fred. Koom, ver kriejje os ee. Der Lambäet beruijjescht sich almäelesch, jeet sich aafschmienke. Zellef jeeste wier 'ns der zaal ereen, huus dat däe buuttereedner 't nit kenn hoële beej osse Lamhäet en jees dich noch ee kriejje. Werrem no der zaal, nojjen tieëk, nojje toilet. Doe schprisch mit jaan en allemaan. ”Der Erven maacht 'n jow kaans, mer däe Custers jister woor ooch jot.” Aafwesselend biste vroeë en troeresch. Der letste buutereedner, de jury trukt sich tseruk. Doe leufs ereen en eroes mit honderd angere. De tieëk is tse wiet voet. Wo blieft die jury? 't Mos wal schpanne.... Do komme ze. Inge van de jury jift dich in 't langsjoë 'n haank. Weelt dat jet zaare? Of is 't mä, weil e dich va Vols kenmt en dich mer weelt bejrusse. Ze schtelle sich op de buun. Der Neu kriet sich der microfoon. Doe jees e paar schritt veuroes. "Het peil van de buuttereedens is werrem veul huuëjer". Maan, der oeschlaach! Häe vingt mit der 5e aa. Dat is nit der Lambäet! Doe jees noch e paar schritt veuroes. Der 4e (nit der Lambäet, e paar schritte no veure). Der 3e. Noch ummer nit der Lambäet. Naame verschteeste nit. Doe huus mer dat 't der Lambäet nit is. (E paar schritt no veure). Der 2e. (Maan saach nit Lambäet! En doe schtees noe ajjen buun!). Custers oes Susteren. Susteren schpektakelt. Vols weelt ooch wal schpektakele, tseujert, waat noch. 't Mos der Lambäet zieë. Dat kenn nit angesch. Mäe der Neu zouw 't zaare! Worop waat däe noen? Maan, los komme. Vuur wille de allerletste zicherheet. “En kampiejoen 1959 is Lambert…” De res jeet verlore, der zaal is ene heksekessel. Jebrul, jeschtaamp, joebel! En bovve alles lit Vols sich huure: "Lam-bäet, Lam-bäet, Lam-bäet!!" Heller wie meläeve "Abe, Abe, Abe!" is jebrult woëde. Doe kries 't koët en werrem en doe schtees mer tse kiekke no däe vreund va jaants Vols däe alles mit troëne ijien owwe uvver sich lit joë, däe sich der kampioensorde um lit hange, 't diploom anemmt en däe va jeluk jee woët kenn oes bringe. Dat woor der wettschtreit um ’t buutte reednerkampiejoenschap 1959: nerreve zerriessend, mer ezoë schun, datste 't nit heits wille misse.

De huldiging die volgde moet voor Lambert Erven onvergetelijk zijn. Hij werd ingehaald door de "Harmonie" en de "Trommeler en Pfeiffer", de straten omzoomd door applaudiserende Vaalsenaren. Een receptie waarop geen vereniging verstek liet gaan en waarvoor zelfs de president van de Grensülle, Winand Vluggen, zijn vakantie, die hij op doktersadvies moest houden, onderbrak om hem te komen feliciteren en, al was het op frisdrank en koffie, tot de laatsten “poal tse hauwe”. De Grensülle beloonden hem met de “Orde van de dreej sjteng”, waarvan hij de eerste drager werd en voorloper van mensen die bijzondere prestaties en inspanningen geleverd hebben ten behoeve van de Vaalser karnavalsviering. De kroon op zijn werk zou Lambert Erven echter zelf zetten. In februari 1960 nam hij deel aan de strijd om de “Gouden Narrekap”. Alles wat zich onder het banier Grensülle schaarde en bovendien nog zo'n honderd andere Vaalsenaren, die eveneens der Lambaet een riem onder het hart wilden steken, was naar de Staarzaal in Maastricht getrokken, waar de humoristische strijd zou worden uitgevochten tussen 4 kampioen buuttereedners om die “Gouden Narrekap”. Dit spannende evenement stond onder auspiciën van de Culturele Raad Limburg, terwijl de jury in handen lag van op dit gebied wel zeer deskundige personen, nl. de heren A. van Bergen, H. Loontjens en P. Malherbe, onder voorzitterschap van Drs. P. Neu. Na enkele marsen van het Harmonieorkest van de Oranje-Nassau-mijnen stelde zich als eerste ter beoordeling de ook in Vaals niet onbekende buutte­reedner Fred Ruyten uit Swalmen, kampioen 1957; als tweede klom in de buut Hans Steltzman uit Kerkrade, kampioen 1955. Beide buutten waren van goed humoristisch gehalte en oogstten veel applaus. Na de pauze bracht als eerste het daantsmariesje van de Grensülle met haar daantsoffitsier, op de pittige marsmuziek van het Harmonieorkest een prachtige mariesjendaants, die stormachtig bijval ontving. Daarna was het de beurt aan de kampioen van 1958, Jacques Janssen uit Kerkrade en na afloop van zijn buuttereed was het ook voor de vele Vaalsenaren duidelijk, dat Lambert Erven in hem een gevaarlijke concurrent had. Als laatste klom dan eindelijk “der Lambaert” onze 3-voudige kampioen, in de buut en na afloop stond reeds bij de vele toeschouwers als een paal boven water, dat de "Gouden Narrekap" naar Vaals ging, een vermoeden waarin zij bij het bekend worden van de uitslag niet werden teleurgesteld.

Men kan zich wel voorstellen, dat alles wat Vaalsenaar was op de stoelen ging en “der Lambaet” kreeg een ovatie die niet van de lucht was, vooral toen de toenmalige burgemeester van Maastricht, Baron Mr. Michiels van Kessenich hem de "Gouden Narrekap" op het hoofd zette, voor Lambert Erven een prachtig sluitstuk van zijn 3-voudig kampioenschap. Dat zijn meesterschap ook in wetenschapskringen niet onopgemerkt bleef, bleek in 1966 toen hij op woensdag 2 februari in de aula van de Limburgse Narren-Universiteit (ook wel Momus genoemd) in Maastricht tot doctor in de Narrenkunde promoveerde. Paranimfen waren Mevr. Th. Erven, en de Heer L. Rocks, prins van de Grensülle. Promotor was Drs. Jo Hanssen uit Roermond. Met veel flair, telkens onderbroken door stormachtige toejuichingen van professoren, studenten en andere belangstellenden, verdedigde de promovendus de in zijn proefschrift "Mieng erfaroenge als persuuenlije adviseur van der Claus von Amsberg", geponeerde stelling "Dee jong mos dat medsje krieje". En wie die magistrale verhandeling heeft gehoord, twijfelde daar geen seconde meer aan. De Rector Magnificus van de Narren-Universiteit- Limburg reikte met veel waarderende woorden de doctorsbul en de rode schoudermantel uit aan de jonge doctor onder ovationeel applaus van de talrijke aanwezigen, waaronder enkele tientallen Vaalsenaren. 3-voudig buuttekampioen van Limburg, drager van de Gouden Narrekap en van de "Orde van de dreej sjteng", prins over het Vaalser Ullerijk en Doctor Humoris Causa, waarachtig een respectabele ere­lijst. 3x11 jaar C.V. Grensülle, georganiseerde karnaval in Vaals, betekent ook 3x 11 jaar Lambert Erven. Nog steeds is hij aktief, de man die nooit verstek liet gaan, nooit nee kon zeggen. Nog steeds komen van zijn hand juwelen van sjlagers, waarvan zijn laatste "et klöksje" aan de lijst van evergreens kan worden toegevoegd. Nog steeds klimt hij elk jaar in de buut en blijkt hij oog te hebben voor de dorpse aktualiteit, die hij nog steeds op zijn manier op de korrel weet te nemen. Zoals in 1954 met zijn 6­jarige zoon Guus, beklimt hij nu trots en uitgelaten enthousiast de buut met kleinzoon Bert, in de creatie “Biek en Bieksje”, waarin Bertje bewijst een echte Erven-telg te zijn. Als jeugd jong houdt, mag "de VöIser karnevals­buun" ook na 3x11 jaren nog steeds op Lambert Erven blijven rekenen.